Ochko's Software Development Blog

Энгийн гэдэг Төвөгтэй

2009-11-07T11:57:00.003+08:00

Тийм ээ, Энгийн гэдэг төвөгтэй. Энэ нийтлэлийг уншаад эргэцүүлж байсан юм санаанд орлоо. Апликэшн програмыг бас бодлогыг ч гэсэн аль болох энгийнээр шийдвэл тэр нь эргээд уран гоёмсог, найдвартай, хурдан зэрэг олон сайн талуудыг бий болгодог билээ. Гэтэл яагаад энгийн програмаас ярвигтай програм нь их бичигдээд байна вэ? Хүмүүс яагаад ярвигтай програм бичихдээ амархан, энгийн бөгөөд оновчтойг хийхдээ хойрго байдаг юм бол? Тэгвэл "Хоёр програмчны тухай сургаальт үлгэрийг" уншаад үзээрэй. Энгийн бөгөөд оновчтой шийдлийг олж гаргах процесс нь өөрөө ярвигтай юм. Маш энгийн, ойлгоход хялбар, хэрэглэхэд амархан програм байлаа гэхэд, тэр програмыг хийхэд бас энгийн хялбар байсан гэж ойлгож болохгүй шүү.

Заан - Бич, Цээжил, Дага, Хамтар

2009-11-06T00:07:00.005+08:00

Мартана гэдэг маниас урьдын юм гэдэг. Нас ахихаар(нээх хөгшин) улам л мартамхай болоод хэл сурах, үг тогтооход нэмж цээжилхээсээ илүүтэйгээр мартагдах нь амар болжээ.

Эрдэмтэд ер нь судлаад нас ахихаар мартамхай болдгийг судалсан байдаг. Компьютерээр бол хатуу диск удаад ирэхээрээ олон дахин бичиж усгасаар байгаад зарим хэсэгт нь юм бичигдэхээ байчихдаг, эсвэл бичигдсэн юм нь уншигдахаа байчихдагтай төстэй юмуу даа.

Мартах магадлал нь тухайн зүйлийг уншсан хугацаанаас хамааралтай. Түүнийг мөн л судлаад мартуулахгүй сэргээх аргуудыг зохиожээ. Эдгээр аргуудын нэг дээр суурилсан үг тогтоох(томъёо гэх мэт бусад зүйлст ч хэрэглэж болно) вэб систем хийлээ. Эхнэр болон хоёр бяцхан их мэдэхчүүддээ зориулсан юм. Хэрэглэж үзээд сэтгэгдлээ хуваалцаарай.

Монгол Хэлний Тайлбар Толийн эх файл CSV форматаар

2009-10-20T20:44:00.002+08:00

Монгол Хэлний Тайлбар толийг stardict болон babylon формат руу хөрвүүлэн татахад бэлэн тавьсан билээ. Зарим хүмүүс судалгаа шинжилгээ болон, бусад зорилгоор ашиглахад хэрэгтэй байна гэсэн тул CSV формат руу бас хөрвүүллээ. Татаж авч хэрэглэхээсээ өмнө Хэрэглэх нөхцөлтэй нь заавал танилцаарай.

Твитерт юу дутуу вэ?

2009-10-03T21:24:00.004+08:00

Твитерийн талаар өмнө нэг удаа шүүмжлэн бичсэн билээ. Энэ удаа хэрэглэгчийн үүднээс үргэлжлүүлээд дахин нэг шүүмжилчихье.

Твитерийг зөвхөн англи хэлтнүүд ашиглана гэж бодсон - Тааг дээр монголоор бичиж болдоггүй.
Твитер америкчуудад зориулагдсан - Улс үндэстэн, хотоор ч юмуу ялгарч тусгаарлагдаж болдоггүй.

Миний санаагаар бол юникодоор бүх зүйл ОК байхаас гадна, хэрэглэгчид ямар нэг ангилал маягийн зүйлийг тааг шиг тодорхойлчихоод(мета-тааг гэчихье), түүгээрээ ангилагдах боломжтой бол зүгээр. Тухайлбал улс, үндэстэн, хот, цамцны өнгө гээд дуртай зүйлээрээ мета-тааг буюу комюнити байгуулж болмоор санагддаг. Мэдээж хүн хэдэн ч мета-тааг сонгож болохоор байх ёстой.

Янз бүрийн хуулабар байдаг л юм чинь твитерийн Монгол хуулбарыг хийж болох л юм. Гэвч нэгдүгээрт, Монгол жиргээчид маань жинхэнэ твитертэйгээ харьцах хэрэгцээ байсаар байна, хоёрдугаар удахгүй твитер маань миний хүсээд байгаа боломжийг хийчихвэл ажлын гарз болно.

Оюутнууд төгсөлтийн ажлаараа хийвэл гоё ажил болно л доо. Твитер API-ийг жаахан судлахад клиент талыг нь нээлттэй эх бүхий твитер клиент дээр суурилаад амархан хийнэ. Харин сервэр тал дээр нь NoSQL ашиглахад яг таарахаар санагддаг. Redis ашиглаад твитер маягийн апликэшн хийсэн жишээ байсан дээр суурилаад сэрвэр талаа хийхэд болохгүй зүйл байхгүй.

NoSQL гэж юу вэ?

2009-09-15T22:09:00.002+08:00

Сүүлийн үед NoSQL өгөгдлийн сангууд нилээн эрчимжих хандлага харагдаж байна. Гэхдээ өгөгдлийн сангийн нийт хэрэглээний 1% хувийг ч эзлэх эсэх нь эргэлзээтэй л дээ. RDBMS нь өгөгдлийг хүснэгт зохион байгуулалттайгаар хадгалж, SQL хэл ашиглаад бичлэгүүдийг холбож ханддаг. Жишээ нь JOIN хийх, WHERE нөхцөл ашиглах гэх мэт. SQL хэл өгөгдлийг үнэхээр гарын дор болгож чаддаг боловч нэг асуудалтай - Scale хйих буюу өргөтгөхөд хэцүү байдаг. Нэг машин дээр байсан өгөгдлийн сангаа 2, 3 эсвэл 10 машин дээр ажиллуулах шаардлага гарвал яах бол? Ингэж ажиллуулах нь хэцүү. Ажиллуулж чадлаа гэхэд JOIN, WHERE гээд сүпер түлхүүр үгс маань удаан ажиллаж эхлэнэ.

Харин SQL-гүй өгөгдлийн сангуудын хувьд энэ асуудал хялбар шийдэгддэг. Ихэнх нь анхнаасаа тархмал, өргөтгөхөд хялбар байхыг тооцож хийгдсэн учраас. Гэвч NoSQL өөрийн сул талтай. Жишээ нь, SQL-гүйгээр өгөгдлийн сан ашиглаад програм бичнэ гээд төсөөл дөө. Хачин санагдана, учир нь бид ямагт өгөгдлийг хүснэгт хэлбэрээр төсөөлөөд сурчихсанд байгаа юм. Ер нь ч ихэнх тохиолдолд мэдээлэл хүснэгт хэлбэрт байх нь ашиглахад амар байдгаас тэр. SQL-гүй програмыг зохиомжилно гэдэг системийг арай өөр өнцгөөс харахыг шаардана.

Зарим мэдээлэл заавал хүснэгт хэлбэрт байгаад, SQL ашиглаад байх шаардлагагүй ч байдаг. Чухам ийм л үед тэдгээрийг ашиглах нь зөв. Эсвэл системээ NoSQL өнцгөөс хараад шинээр зохиомжилж болох.

Эдгээрээс онцлогуудыг дурдвал:

Tokyo Cabinet - Маш хурдтай, тархаж ажиллах чадвартай, өргөн боломж бүхий key-value store юм. Түлхүүрээр нь ямар нэг мэдээллийг хадгалж, хандах бөгөөд мэдээлэлт нь ямар ч төрлийн өгөгдөл байж болно. Hash, B-Tree, Table гэсэн гурван төлөвт ажиллаж чаддаг. BerkeleyDB-тэй өрсөлдөхүйц key-value store гэхээр олон жилийн хөдөлмөр шингэсэн байхаас аргагүй. Японы Facebook болох Mixi санхүүжүүлдэг гэхээр тогтвортой гэдэг нь харагдана.
CouchDB - Бодит утгаараа concurrent байх боломжтой, учир нь Erlang дээр хийгдсэн. Мөн л key-value store боловч, value нь JSON төрөлтэй. REST интерфэйстэй учраас уян хатан. Бусдаасаа давуу тал нь нэг баазыг өөр тийш хуулах, хоёр баазыг синхрон хийхдээ маш гарамгай.
Cassandra - Анх Facebook хөгжүүлж эхлээд нээлттэй эх болгосон гэхээр юуг хийхэд бэлэн, нас бие гүйцсэн гэдэг нь баталгаатай. Хэд хэдэн давхар холбоост массиваас тогтоно. Tokyo Cabinet -ийн адилаар зүгээр key-value store байхаас гадна хүснэгт маягаар бүтэцлэж хадгалдаг. Олон машин дээр тархааж ажиллуулахаар зохиогдсон.
Redis - Tokyo Cabinet төстэй гэхдээ жагсаалт, олонлог гэсэн 2 төрлийн өгөгдлийн бүтцийг value тодроо хадгалах боломжтой. Ихэнх үйлдлийг санах ой дотор хийгээд диск руу байн байн хадгалдаг учраас маш хурдан, гэвч осолдож систем гэнэт зогсвол өгөгдөл алдагдах аюул бий. Тархсан байдлаар ажиллахад тийм сайн биш. Гэхдээ өгөгдлийн сан санах ойд багтах тохиолдолд эхний сонголт байж болох талтай.

Дээрхи жагсаалт нөлөө бүхий баазуудыг бүгдийг багтааж чадаагүй. Миний сонирхож амжсан баазууд л энэ юм.

Яг тохирох эсэхийг хэрэглэж байж л мэдэгддэг хойно, бодитоор хэрэглэж үзсэн хүн байвал сэтгэгдлээ хуваалцана гэдэгт найдаж байна.

Эх сурвалж:

http://www.eflorenzano.com/blog/post/my-thoughts-nosql/
http://blog.oskarsson.nu/2009/06/nosql-debrief.html
http://www.igvita.com/2009/02/13/tokyo-cabinet-beyond-key-value-store/
http://www.engineyard.com/blog/2009/key-value-stores-in-ruby/
http://www.engineyard.com/blog/2009/key-value-stores-for-ruby-part-2-tokyo-cabinet/
http://www.engineyard.com/blog/2009/cassandra-and-ruby-a-love-affair/
http://www.engineyard.com/blog/2009/key-value-stores-for-ruby-part-4-to-redis-or-not-to-redis/
http://code.google.com/p/redis/
http://couchdb.apache.org/

Цэвэлийн толийн Stardict хувилбар гарлаа!

2009-09-15T12:35:00.003+08:00

Цэвэлийн толийг онлайн болгож эхлэснээс хойш 1 сар өнгөрчээ. Одоогоор 29000 үгийг оруулсан байна. Ингээд анх төлөвлөсөн ёсоор Stardict толийн формат руу хөрвүүлж, татаж авахаар байрлууллаа. Stardict ашигладаггүй хүмүүст энэхүү толь бичгийн програмыг хэрэглэж үзэхийг зөвлөе. Нээлттэй эх бүхий тун сайн програм байдаг юм.

Бусад ямар формат руу яаж хөрвүүлэх талаар санал хүсэлт зөвлөгөө өгвөл баярлана. Өнөөдрийг хүртэл үнэт цагаа зарцуулан оролцож байгаа, цаашид ч сайжруулан баяжуулах сайн дурынхандаа баярлалаа. Та нар шүү!

Unix-ийн 40 насны ойд, Домогт хакеруудад

2009-09-01T13:11:00.009+08:00

Өнгөрсөн сард Юникс-ийн 40 насны ой тохиолоо. 1969 оны 8 сард Ken Thompson үйлдлийн системээ анх бичсэн гэдэг. Үйлдлийн системийн kernel, shell, editor, assembler дөрвийг тус бүр нэг 7 хоногт буюу ерөнхийдөө 1 сар орчим хугацаанд PDP-7 хэмээх 4 килобайт санах ойтой машин дээр ажиллаж болохуйц үйлдлийн системийг ассемблер дээр хийчихсэн гэдэг. Цааш Dennis Ritchie-тэй хамтран сайжруулж C дээр бичсэнээр энэхүү гайхамшигт үйлдлийн систем portable болж олон салбарлан тархах нөхцөл болжээ. Маш бага санах болоод ядуу нөөцтэй машин дээр анхлан бүтээсэн учраас Юникс үйлдлийн системийг маш жижигхэн болоод гайхалтай энгийн байлгах шаардлага тулсан гэдэг. Энэ нь уг системийг амжилт олоход чухлаар нөлөөлсөн. Энгийн хүмүүс тэр болгон мэддэггүй боловч, таны интернэтэд холбогдож байгаа компаний рүүтэрээс авахуулаад, гэр ахуйн хэрэгсэл, үйлдвэрийн машинууд, жижиг мобайл хэрэглүүрүүд дээр хүртэл Юникс төст үйлдлийн системүүд ажиллаж байдаг билээ. Би энэ бичлэгээ ч мөн Юникс төрлийн үйлдлийн систем дээрээсээ бичиж суугаа минь Ken Thompson, Dennis Ritchie, Linus Torvalds гээд бусад олон хакеруудын ачаар билээ.

Юниксын 40 насны ойд, Домогт Ken Thompson болон Dennis Ritchie нарт баяр хүргэе!

(Зургийг Wikipedia-с авав. Баруун талд Dennis Ritchie, зүүн талд Ken Thompson.)

Я.Цэвэлийн Монгол Хэлний Товч Тайлбар Толь

2009-08-19T18:59:00.006+08:00

Я.Цэвэлийн Монгол Хэлний Товч Тайлбар Толийг олж авахсан гэж боддог байсан боловч чадахгүй байсаар саяхан интернэтээс PDF форматаар олж аваад баярлав. Гэвч сканердаж оруулсан учраас хэрэглэхэд жаахан түвэгтэй юм. Ингээд онлайн болгомоор санагдаад вэб хийчихлээ. Олж авсан эх маань сканердсан файл учраас энэхүү вэб дээр одоогоор үг ороогүй байгаа, ганцаараа оруулж бүтэхгүй учраас олны хүчээр босгохоор шийдсэн нь энэ.

Энэ вэб ямар нэг ашиг орлого олох зорилго одоогоор байхгүй. Хостингийг найзынхаа сэрвэр дээр үнэгүй хийж байгаа, домэйн нэр авахад л мөнгө төлсөн.

Уг толь маань 30 орчим мянган үгтэй. Үгийн сан арвижаад ирэхээр babylon, stardict, гэх мэт формат руу хөрвүүлэх болно. Мөн шаардлагатай гэж үзвэл dict сэрвэр ажиллуулж ч магад.

Та бүхнийг өгөгдлийн санг оруулах ажилд хувь нэмрээ оруулахыг хүсье. Өдөрт нэг үг ч багадахгүй, олны хүч оломгүй далай гэдэг. Гол нь яаралгүй, алдаагүй оруулахыг хичээгээрэй. Хувь нэмрээ оруулагсдын нэр Contributors хуудас дээр харагдах болно.

Ruby use case : Downloading Монголын Нууц Товчоо

2009-08-13T19:17:00.005+08:00

Сая нэтээр явж байгаад Монголын Нууц Товчооны audiobook олов. Татаж авах линк байхгүй болохоор нь веб хуудасны соорсыг харвал config.xml дотор mp3 файлуудын зам байж байна. Гараар татахаас залхуураад рүби дээр нэг өгүүлбэр бичив.

Тайлбар:

1-3 мөр. шаардлагатай сангууд
5-р мөр. base_url -д байгаа url дээр mp3 тоглуулагч байгаа. mp3 файлуудын замыг агуулж буй config.xml мөн энэ url дотор бий.
7-р мөр. open-uri сангийн open методыг ашиглаж config.xml-ийн агуулгыг аваад, түүнийгээ hpricot сангийн search методоор хайж item гэсэн таагуудыг ялгаж авч байгаа.
8-р мөр. item таагийн агуулгыг inner_html методоор уншаад, түүнийгээ ';' тэмдэгтээр split хийж эхний хэсгийг mp3path-д авч байна (item тааг доторхи агуулга нь ';' тэмдэгтээр таслагдсан 2 хэсэгтэй ба эхний хэсэг нь mp3 файлын зам байсан.)
9-р мөр. юниксийн wget командыг ажиллуулж файлыг татахдаа үр дүнг хэвлэнэ. (`` -ийм хашилтад хийсэн тэмдэгт мөрийг рүби үйлдлийн системийн команд байна гэж ойлгодог. тэмдэгт мөр дотор #{expression} гэсэн зүйл байвал рүби тэр доторхийг validate хийгээд үр дүнг тэмдэгт мөр дотор оруулдаг.)

Unix систем дээр байгаа бол дээрх кодыг downloader.rb файлд хадгалаад,
#ruby downloader.rb
гэж ажилуулахад Монголын Нууц товчооны mp3 файлуудтай болно. Хэрэв ямар нэг юм олдохгүй байна гэсэн алдаа гарвал
#gem install open-uri hpricot
гэж ашигласан сангуудыг суулгана. Өөр алдаа гарвал хэлээрэй.

Тэмцээн зохиож шийдэл гаргуулах

2009-07-30T14:41:00.003+08:00

TopCoder бол байнгийн үйл ажиллагаатай сайт юм. Алгоритмын тэмцээнүүд явагдахаас гадна, дизайны болон бусад төрлийн тэмцээнүүд байнга явагддаг. Асуудлаа шагналын хамт тэмцээн болгон зарлахад дэлхийн өнцөг булан бүрээс шилдгүүд орж ирээд шийдээд өгнө. Ингэж ажлаа хийлгэх нь мэдээж маш хямд тусна.

Сүүлийн үед бусад компаниуд ч өөрсдийн асуудлаа шагналтай тэмцээн зохион шийдэх нь түгээмэл болж. Саяхан Netflix болоод дууссан бол Github мөн шинэ тэмцээн зарлачихаж. Кодтой ноцолдох, асуудал шийдэх дуртай бол оролцоод үзээрэй.

Coder.mn дээр Монгол кодеруудыг цуглуулахын хажуугаар, компани байгууллагуудын асуудлыг шийдүүлэх гүүр болгох зорилго бас байсан билээ.

Coder.mn түр завсарласан тухай

2009-07-18T21:49:00.004+08:00

Coder.mn сайт маань 6 сарын эхээр зогссон билээ. Үндсэн шалтгаан нь хостингийн асуудал байлаа. Зориулалтын сэрвэр дээр, зориулалтын орчинд(дор хаяж тог баригчтай, хөргүүртэй) суурилуулаагүйгээс ойр ойрхон унадаг байсан. Жирийн вэб сэрвэр бол тог тасрахад бараг гэмтдэггүй л дээ. Кодер.мн сайт бол байнга бодлого бодогдож, шалгагдаж(компайл хийнэ, ажиллуулна гэх мэт) байдаг учраас тог тасрахад их эмзэг. Дор хаяж өгөгдлийн сан гэмтэнэ. Азгүйтвэл хатуу диск гэмтэнэ. Өнгөрсөн хугацаанд тог тасралтаас болж хэд хэдэн удаа өгөгдлийн сан гэмтсэн ба 2 удаа хатуу диск эвдэрчээ. Мөн програм хангамжид ч хорхой байсныг нуух юун. Тэр болгонд л аль болох түргэн хугацаанд эргээгээд ажиллагаанд оруулдаг байлаа.

Гэвч хэдий болтол ингэж явах вэ? Хэрэглэгчид болох кодеруудаа залхаалаа шүү дээ үнэндээ. Наанадаад л найдвартай хостинг хэрэгтэй. Уг нь анх төлөвлөхдөө дор хаяж 2 сэрвэр дээр суурилуулах санаа байсан боловч сайт маань өөрөө орлого олох механизмгүй, бас ивээн тэтгэгч олдоогүйн улмаас анхны альфа хувилбарыг туршиж байсан орчин тэр чигээрээ байсаар өдийг хүрчихжээ. Одоо заавал найдвартай хостинг олж байж эргээж ажиллагаанд оруулна гэж бодож сууна. Шинэ боломжуудыг нэмж сайжруулах санаа ч байна. Өдийг хүртэл орж бодлого бодож санал бодлоо солилцдог байсан кодерууддаа баярлаж явдаг шүү. Цаашид ч хамт байх болно гэдэгт тань итгэж байна.

Удахгүй шинэ Кодер.мн дээр уулзахын ерөөл тавъя!

Дэмий юм дэмий

2009-07-02T19:23:00.002+08:00

Надад нэг Pocket PC байгаа юм. Бараг хэрэглэдэггүй эд л дээ. Үйлдлийн систем нь Window$ Mobile 5. Дээр нь ямар нэг програм суулгахын тулд ихэвчлэн Window$ үйлдлийн системтэй компьютертэй холбох шаардлага гардаг юм. Харин саяхан эхнэртээ хэрэглүүлэх гээд япон үсэг тогтоох програм суулгах гэсэн чинь Window$ хэрэгтэй болов оо. Ингээд зовлон эхлэж байгаам даа.

За тэгээд VirtualBox суулгалаа, VirtualBox дотроо нэг хулхины Windows XP суулгачлаа. XP дээрээ ActiveSync гэж програм бас Micro$oft-оос татаж суулгав. Энэ хүртэл ч жаахан цаг л авснаас биш амархаан болчлоо. Ингээд Pocket PC-гээ USB каблиар нь компьтер луугаа залгачлаа. Холбогддоггүй шүү туучий чинь! USB-гээр холбосон бусад бүх төхөөрөмжүүд харагдаад байгаа мөртлөө...

Нилээн үзлээ..., нэтээс хайгаад л, үзээд байлаа, үзээд байлаа. Бардаггүй ээ. Бууж өглөө. Одоо бодлоо -Дэмий юм дэмий л юм даа. Яагаад дэмий вэ? гэхээр:
1) Виртуал машин дотор хулхины Window$ XP сулгачихаж байгаам
2) Ганц жижиг програм суулгах гэж өчнөөх юм боллоо шдээ, хайран цаг
3) Ер нь энэ Pocket PC дээр яах гэж Window$ Mobile суулгадаг байна аа, програм суулгахад заавал Window$ XP ч юмуу шаарддаг нь үнэн хөшингө шийдэл.

За ингээд болохгүй болохоор нь дээр нь хэдэн кино хуулчихаад хүүхдүүддээ үзүүлж байя гэтэл зөвхөн WMA, ASF форматыг л хүлээн зөвшөөрдөг гэнэ. За тэгээд киногоо ffmpeg -ээр WMA -руу хөрвүүлээд өнөөх дээр чинь үзлээ. Жаахан гарч байгаад ТАГ гацдаг байна шд... Одоо ёстой болъё, дэмий юм дэмий.

Ингэж дэмий юмаар оролдож суухаар эхнэртээ шинэ компьютер авах, эсвэл энэ дээр байгаа хөшингө үйлдлийн системийг солих. Линуксаар сольчих юмсан. Хэзээ нэгэн цагт оролдож үзнээ. Эрх чөлөө мандтугай!

Япон дахь Монголчуудын IT уулзалт

2009-06-08T09:00:00.002+08:00

Хагас сайнд болсон уулзалт дээр миний бие RoR сэдвээр илтгэл тавьлаа. Ерөнхийдөө төсөөлж байсныг бодвол програм хангамжийн чиглэлийн хүмүүс олон ирсэн байлаа. Бэлдэх хугацаа богино байсан ч яаж ийгээд бэлдээд очсон. Илтгэлийн төгсгөлд алдарт "Creating a weblog in 15 minutes with Rails" -ийг хийж үзүүлсэн. Ruby болон RoR сурах хүсэлтэй байгаагаа зарим хүмүүс хэлж байсан нь маш их урам өглөө. Цаашид иймэрхүү уулзалтыг зөвхөн IT бус төрөл бүрийн чиглэлээр тогтмол явуулах юм. Уулзалтыг зохион байгуулсан холбооныхон болон хүрэлцэн ирсэн бүгдэд баярлалаа.

Download

View more from ochkoo.

Монгол үсгийн кодын асуудал ба Стандартчилал

2009-06-03T10:27:00.004+08:00

Монгол үсгийн янз янзын кодчилол хэрэглэдэг байснаас болж үүсдэг асуудал цөөнгүй. Жишээ нь Babylon толиос Stardict толь үүсгэх үед кодын асуудал гарч байсан. Legacy compatibility гэдэг юмыг яах аргагүй дагах болдог учраас одоог хүртэл монгол текстийг хуучин кодчилолоос шинэ рүү хөрвүүлдэг багаж хаа сайгүй л хэрэглэгдэж байна. Өнгөрсөн улиралд Стандартчилалын тухай хичээл үзэх үед энэ ямар чухлыг бас нэг ойлгож билээ. Хичээл дээр хийж байсан илтгэл маань энэ.

Дээхнэ үед гарны драйвэр програмыг бараг програм бичдэг болгон л хийх гэж үздэг байж. Одоо бол Юникод. Стандарт гэдэг асуудлыг ингэж л шийдэж байгаа юм даа. Гэхдээ стандартыг яаж нийтэд push хийх, юуг стандарчилах, аль хэсгийг нь стандартчилах хийгээд аль хэсгийг нь стандартчилахгүй орхих гээд нарийн ширийн юм байдаг л бололтой.

Emacs-д зориулж гарны тохиргоог өөрчлөв

2009-05-23T22:15:00.011+08:00

1. CapsLock болон Control товчнуудын үүргийг солив. Эндээс уншсан юм.
Доорхи кодыг ~/.Xmodmap файлд хадгалаад xmodmap ~/.Xmodmap гэсэн командыг ~/.bashrc эсвэл ~/.xsession дотор оруулж өгөх хэрэгтэй(xmodmap-ийн man дээр бий).

!
! Swap Caps_Lock and Control_L
!
remove Lock = Caps_Lock
remove Control = Control_L
keysym Control_L = Caps_Lock
keysym Caps_Lock = Control_L
add Lock = Caps_Lock
add Control = Control_L

Ингэж солихын давуу тал нь Control товчлуурыг чигчий хуруунд ойртуулж өгч байгаа юм. Маш эвтэйхэн болно доо. Уул нь дээр үеийн оригинал юникс гарнууд дээр ийм байсан гэсэн. Ер нь Capslock-ийг бараг хэрэглэдэггүй болохоор би лав Хуучин Control товчоо хэвээр нь үлдээгээд харин Capslock-ийг Control болгочихсон. Ингэхийн тулд дээрх .Xmodmap файлын 3 дахь мөрийг хүчингүй болгох хэрэгтэй(залхуурчихсан).

2. Scim-ийн тохиргоог солив.
Би яагаад ч юм Control+space дарахаар Scim дуудахаар тохируулчихсан байхын(emacs хэрэглэдэггүй байхдаа). Тэр нь Emacs дээр Mark set хийдэг командтай давхцаад байсан учраас би Control+Shift+space дарж байж Mark set хийгээд байсан. Энэ команд маш их хэрэглэгддэг учраас одоо би Control+space товчийг scim дуудахад хэрэглэхгүй байхаар болгосон. Alt+grave дарахад scim гарч ирдэг болголоо.

Ингээд зүүн гар минь бичээд байж дээ, Control товчыг чинь ойртуулаад өглөө бас Mark set хийхэд хялбар боллоо.

Why twitter is down?

2009-05-14T09:15:00.004+08:00

Өчигдөр шөнө твиттердэх гэтэл холбогдохгүй байхаар нь шалгатал төлөвлөсөн ажил байж. Ер нь твиттер байн байн төлөвлөсөн болон төлөвлөөгүй зогсолт хийгээд байдгийг анзаарсан байх. Тухайлбал энд твиттерийн зогссон байгаа агшинуудыг цуглуулчихсан харагдсан. Сүүлийн үед зогсолт цөөрөөд байгаа боловч хангалтгүй гэж хэлэхээр байна. Зөвхөн rails дээр ч биш, ер нь вэб апликэшний хувьд өсөх боломж(scalability) гэдэг чухал.

Яагаад чухам байн байн зогсоод байдгийг тайлбарлахыг оролдсон байдаг. Минийхээр бол нэг сая дагагчтай хэрэглэгчид хүртэл байдаг гэхээр твиттер ер нь асар хүнд ачаалалтай сэрвис. Ингээд бодохоор хааяа хааяа зогсох нь аргагүй ч юм уу :). Ямар ч байсан твиттер зогссон үед юугаар орлуулж болох тухай энд бичсэн байна. Бас явцгүй ч гэмээр ийм санаа гаргасан байх юм.

Мэргэжлийн талаас харахад твиттер бол мессеж дээр тулгуурласан сервис, тэгэхээр ар талаа тэр чиглэл рүү оптимизаци хийх хэрэгтэй юм болов уу. Жишээ нь мессеж боловсруулахдаа Erlang ашиглах, эсвэл өгөгдлийн сангаа тархсан байдлаар ажиллах чадвартай CouchDB гэх мэт систем рүү шилжүүлж болмоор санагддаг. Гэхдээ хэн мэдэх вэ, мэдээж мундаг хүмүүс л хийж байгаа шүү дээ твиттерийг.

BDD on Rails: Cucumber, Webrat & Factory girl

2009-05-07T11:37:00.007+08:00

Сүүлийн үед BDD(Behavior Driven Development) их таалагдаж байна аа. Урьд нь TDD(Test Driven Development)-ийг хэрэглэх гээд нэг л болж өгдөггүй байлаа. TDD бол урьдаар тестээ зохиочихоод кодоо бичдэг. Тест бичихийн тулд систем яаж ажиллах ёстойг дотроо ч юмуу, өөр нэг газар хийсэн/бичсэн байх болдог. Ингэхээр тест бичихийн өмнө баахан дизайн хийх/бодох шаардлага гарчихаад байдаг л даа. Харин BDD болохоор систем гаднаасаа хэрэглэгчид яаж харагдах, яаж аашлаж авирлахыг(behave) эхлэж бичээд, түүн дээрээ үндэслээд л TDD хийгээд улаан ногоон гэрэл анивчуулаад явчихна гэсэн үг. Иймд BDD нь TDD-р гол ажлаа амжуулж байгаа юм. Гэхдээ захиалагчид ч, хөгжүүлэгчид ч амар байдлаар.

Rails дээр Cucumber, Webrat, Factory girl -эднүүсийг ашиглаад үнэхээр баяр баясгалантайгаар BDD хийж болж байна. Cucumber бол энгийн өгүүлбэрээр биччихсэн feature/behavior-ийг тестийн код болгодог гайхамшигт туслах. Webrat нь вэб тестийг browser хэрэглэлгүй хийчдэг. Тест хийхэд өгөгдөл хэрэгтэй, тэгвэл Factory girl чамд туслана.

Мянга сонсохоор нэг үз гэдэг, цаашихийг эдгээр screencast-ууд болон presentation-ээс үзээрэй. Happy Coding!

Railscast screencast-ууд:

Бусад линкүүд:

Coder.mn -ийг нээлттэй эх болголоо

2009-04-25T20:25:00.003+08:00

Кодер.мн програмчлалын тэмцээний вэб сайтын эх кодыг нээлттэй болголоо. Кодер дээр жинхэнэ кодерууд цугладаг учраас дуртай сайтынхаа хөгжүүлэлтэнд оролцоно байх аа гэдэг бүрэн итгэж байна. Ер нь анхнаас нь л сайтынхаа эх кодыг нээлттэй болгох санаа төрөөд явсан боловч боломж нөхцөл бүрдэхгүй байсаар өдийг хүрчлээ. Кодыг github дээр тавьсан. Оролцох хүсэлтэй хүмүүс fork хийж аваад хөгжүүлэлтэд оролцохыг уриалж байна.

Хөгжүүлэлтэд оролцоход шаардлагатай зүйл гэвэл rails, git. Бас github дээр хөгжүүлэлт хэрхэн явагддаг тухай мэддэг байх хэрэгтэй. Github бол програмчдын social network билээ. Үнэхээр л дараагийн SourceForge юм. Саяхан issue tracking нэмэгдсэн нь бүр их таалагдсан. Одоо юу хийх шаардлагатай байгаад issue list -ээс нь хараарай.

За ингээд кодерууд аа, Happy Social Coding!

git - Distributed Revision Control

2009-04-25T00:32:00.003+08:00

Би CVS ашиглаж байлаа, SVN ашиглаж байлаа. git -ийг зохиосон Линус хэлэхдээ, хэрэв та CVS -ийг хэрэглээд сэтгэл хангалуун байдаг бол толгойдоо "юмтай", харин SVN бол түүхэн дэх хамгийн утгагүй төсөл байсан гэжээ. Бодвол CVS-ээс ялгаагүй гэж байгаа бололтой. git -ийн давуу тал нь төвлөрсөн бус жинхэнэ тархсан систем юм. Хүн болгон өөрийн хувилбар дээр ажиллах бөгөөд commit хийхэд хэнээс ч асуух шаардлагагүй, дараа нь кодоо хаа нэгтээ push хийчихнэ, эсвэл хэн нэг нь чамаас pull хийгээд авчихна, энд ямар нэг permission энэ тэр хэрэггүй, ардчилсан шинжтэй. Төвлөрсөн сэрвэр гэж байхгүй. Жишээ нь өөрийн компьютер дээр ажилаж байхад офлайн ажиллаад commit хийгээд байж болно гэсэн үг. Олон үг ярьхаар хэдэн жишээ үзье дээ.

Нэг директор байгаад тэр дотор байгаа файлуудыг git рүү оруулья.

# cd pjdir
# git init

Файлыг git удирдлага дор оруулья.

# git add myfile.c
эсвэл директорыг тэр чигээр нь...
# git add mydir

Файлыг commit хийж хадгалья

# git commit -m "firt import" myfile.c

Файлуудын төлөвийг харах

# git status

За энэ хүртэл бол ерөнхийдөө SVN эдэртэй төстэй байгааг өмнө нь ямар нэг revision control систем дээр ажиллаж байсан бол ажигласан байх. Гэхдээ энд хийгээд байгаа коммит эд нар бүгд зөвхөн чиний компьютер дээр болж өрнөөд байгаа гэдгийг санаарай. Одоо жинхэнэ ид шидийг үзье гэвэл тархсан байдлаар яаж ажиллахыг хар даа.

Найз Доржийн кодыг холбоё.

# git remote add dorj ssh://computer_of_dorj/path/to/app.git

Одоо Доржийн master мөчрийн кодыг өөрийнх рүүгээ нийлүүллээ.

# git pull dorj master

Тэгээд баахан код бичлээ, тэрийгээ commit хийчлээ. Гэхдээ өөрчлөлтүүд маань миний л компьютер дээр байгаа. Сүүлийн хувилбараа рилийзэд бэлдэж мөчир үүсгээд хадгалчихья.

# git branch beta_branch HEAD^

Рилийз хийх хүнд миний код бэлэн болчлоо гэдгийг мэдэгдлээ. Рилийз хийгч миний кодыг өөрийн компьютер дээрээс ингэж авах нь.

# git remote add ochiro ssh://computer_of_ochiro/path/to/pjdir/pjdir.git
# git pull ochiro beta_branch

Өөр компьютер дээр байгаа git рүү ssh протоколоор хандах хамгийн нууцлал сайтай. Дээрхи жишээнүүдэд дандаа ssh гэсэн байгаа. Бас git://server/path/projectname.git гэж хандаж болно. Гэхдээ энд ч гэсэн цаанаа бол git: гэдэг нь ssh: юм л даа. Энэ бичлэгээ git-ийн танилцуулга төдийгөөр өндөрлөөд цааш лавлаж харах бол хэрэгтэй хэдэн линк үлдээлээ. Нэмж хэлэхэд git-ийн хувьд би үнэхээр сэтгэл хангалуун байгаа шүү, туршаад үзээрэй. Happy Coding!

Он-толийн Англи-Монгол толийг Stardict рүү хөрвүүлэв

2009-04-21T23:32:00.006+08:00

Өмнө babylon-толийг stardict рүү хөрвүүлж 2 толийг гаргасан. Сая он-толийн Англи-Монгол толийг хөрвүүллээ. Татаж аваад хэрэглээд үзээрэй. Он-толийнхондоо баярлалаа.

Хэрхэн хөрвүүлэх(Үбүнтү дээр):

# sudo apt-get install dictconv stardict-tools
# dictconv -o on-toli.dic on-toli.com.bgl
# convert_to_unicode.sh on-toli.dic
# /usr/lib/stardict-tools/tabfile on-toli.dic.unicode

Тайлбар:
convert_to_unicode.sh -гэдэг нь текст файл доторхи крил үсгүүдийг юникод руу сольдог скрипт байгаа юм. Хэрэв та *mon фонтууд(юникод биш) хэрэглэдэг бол юникод руу хөрвүүлэхгүй байсан ч болно. Юникод фонтууд хэрэглэдэг бол ямар нэг аргаар *.dic файлыг юникод болгочихож чадна биз ээ.

Полиглот програмчлал

2009-04-14T19:47:00.004+08:00

polyglot ['pɔliglɔt] : speaking or using many languages, multilingual

Полиглот програмчлал гэдэг нь олон хэлийг нэг дор хэрэглэх юм. Та өөрийн хийсэн нэг төслийг жишээ болгоод хэдэн хэл ашигласнаа хэл дээ. Нэг л хэл ашиглсан байна уу? Би таая л даа, Жава л биз дээ. Биш үү, тэгвэл .NET байх? Бас л биш үү? За яахав PHP юм болов уу? Таагаагүй бол бууж өглөө, коммэнт дээр ямар ямар хэл байсныг бичээрэй. Ганцхан хэл ашиглаад програм бичдэг цаг аль эрт улиран өнгөрсөн гэдэгтэй санал нэг байгаа байх. Дор хаяж л SQL хэл ашиглаж өгөгдлийн сантайгаа харьцаж байгаа биз. Вэб апликэшн хийдэг бол HTML, Javascript, CSS-ийг ашиглаж л таараа. Ингэхээр програм бичигчид өдөр тутамдаа полиглот програмчлал хийдэг байхнээ. Олон янзын юм хэрэглээд тэр бүгдийг сурах, хооронд нь холбох гэж яршиг түвэг гэх хүн байх нь мэдээж. Тэр ч үнэн л дээ, гэхдээ буруу ашиглавал.

Скрипт хэлнүүдийг том төсөл хийхэд тохиромжгүй, удаан ажилладаг гэх шүүмжлэл байдаг. Тухайлбал Python, Ruby гэх мэт. Гэтэл эдгээр динамик хэлнүүдийн уян хатан чанар үнэд орох тохиолдол бишгүй. Ийм ч учраас JRuby, Jython, Haskell.net гэх мэтийг хэрэглэх болсон байдаг. Erlang, Haskell зэрэг functional хэлнүүд дээр concurrency буюу олон үйлдлийг зэрэг хийх, бие биеээс хамааралгүй логик голдрилуудыг загварчлах нь маш амарханаас гадна, сүүлийн үеийн технологи болох multicore -уудын бүрэн үр ашгийг үзэж чаддаг. Гол нь ямар зорилгод аль хэлийг ашиглахаа зөв сонгох нь чухал. Ruby хэл бол уян хатан, хэрэглэхэд амархан байдаг динамик хэл. Erlang бол мэссэж дээр тулгуурласан олон үйлдэл зэрэг хийхэд тохиромжтой хэл гэх мэтээр хэлнүүдийн давуу болон сул талыг тооцох хэрэгтэй. Энд олон өөр хэл хэрэглэхийн хажуугаар өөр өөр хандлагууд(Обект хандлагат, Функционал, Динамик г.м) хэрэглэгдэж байгаа нь ойлгомжтой.

Тухайн тохиолдол болгож асар өндөр хурдтай мэссэж(гүйлгээ ч юмуу, юу ч байж болно) солилцдог вэб апликэшн хийх болжээ гэе. Вэб апликэшнийг хурдан хугацаанд босгохын тулд Rails(Ruby on Rails) фрэймворкыг ашиглаж нүүрэн талаа хийгээд, Erlang дээр ар тал буюу мэссэж боловсруулах болон дамжуулах хөдөлгүүрийг хийж болно.

Дараа Erlang -ийн тухай бичих болно. Одоогоор "Programming Erlang: Software for a Concurrent World" номыг уншиж байна.

Native Code on Web Browser

2009-01-02T16:15:00.003+08:00

Веб гэдэг зүгээр хуудас төдий биш апликэшн түвшинд хэрэглэгддэг болсоор удлаа. Javascript, Flash, Java, .NET -гээд алийг ч ашигласан хурдтай бөгөөд найдвартай ажилладаг вэб апликэшн хийнэ гэдэг амар биш. Учир нь вэб апликэшн маань вэб хөтөч(browser) дотор ажилладаг билээ. Саяхан nativeclient гээд хөтөч дотор натийв код ажиллуулах төсөл эхэлжээ. Гэтэл байзаарай, энэ чинь Java applet -аас юугаараа ялгаатай юм бэ? Вэб хөтөч дотор натийв код ажиллуулсанаас зүгээр desktop апликэшн ажиллуулсан нь дээр бус уу? -гэх мэт асуултууд гарна. Тэгвэл дараах хэд хэдэн давуу талууд гарч ирэхээр байна.

Одоогоор ашиглагдаж байгаа вэб клиент талын технологиуд бүгд өөрийн гэсэн хэл дээр апликэшнээ бичихийг шаарддаг - Flash(ActonScript), Java applet(Java), Silverligth(C#) гээд бүгд. Javascript дээр хийсэн ч гэсэн Javasript гэдэг хэл дээр л бичнэ. Харин натийв кодыг дуртай хэл дээрээ бичиж болно гэсэн үг.
Натийв апликэшнийн хувьд dll болон so файлуудыг шууд дуудаж ашиглаж болох учраас маш их бэлэн зүйлсийг ашиглах боломж нээгдэж байгаа.
Түгээмэл хэрэглэгдэж байгаа төсөөтэй технологиуд бүгд аль нэг компаний удирдлагад явж байна. Тухайлбал Java бол Sun, Flash бол Adobe, ActiveX бол Microsoft. Харин энэ төсөл бол анхнаасаа нээлттэй эхийнх юм.

Мэдээж дутагдалтай талууд ч байгаа. Уншигч танд үүнийг үлдээе.

If programming languages were ...

2008-12-31T14:21:00.005+08:00

Хэрвээ програмчлалын хэл

Энэ оны сүүлийн бичлэг. Шинэ оноо сайхан угтаарай. Ирэх ондоо хүн бүхэн амжилт бүтээл аз жаргалаар дүүрэн байх болтугай

Open source hardware

2008-11-18T16:43:00.005+08:00

Электроникийн талаар бага зэрэг судлах шаардлага гартал "нээлттэй эх бүхий хардвэйр" гэсэн юм тааралдав. Нээлттэй хардвэйр гэхээр юу байж таарах вэ? Нээлттэй эх бүхий програм хангамж гэдэг маань юу байдаг билээ; Тухайн програмын эх код нь нээлттэй байгаад, тухайн эх кодыг өөрчлөх, хувилах, түгээх эрх нь нээлттэй байвал нээлттэй эх бүхий програм хангамж гэдэг. Тэгвэл нээлттэй эх бүхий хардвэйрийн дизайн болоод, түүн дээр ажиллах фирмвэйр(програм) нээлттэй байх ёстой болох нь. Програм хангамжийн соорсыг компайлдаж програм болгоход амархан бол, хардвэйрийн дизайн болоод эх кодыг бодит хардвэйр болгоход тодорхой зардалтай байдгаараа л ялгаатай.

Сүүлийн жилүүдэд нээлттэй эх бүхий хардвэйрүүд нилээн хийгдэж байгаа. Тухайлбал нээлттэй фирмвэйр бүхий router, wireless card, display adapter мэр сэр үзэгдэх болсон.

Хардвэйр дизайны нээлттэй эх бүхий Arduino гэдэг платформ саявтархан гарчээ. Энэнээс хэдийг авчихмаар л санагдлаа. Эх нь нээлттэй учраас өөрийн хэрэгцээнд тохируулж өөрчлөөд, хэвлэж өгдөг үйлдвэр лүү файлаа явуулж хийлгэж авч болох гэнэ. Олноор нь авах бол үйлдвэр лүү захиалгаж хийлгэсэн нь хямд тусдаг гэсэн. Манай их дээд сургуулийн хардвэйрийн оюутнууд ямар орчинд лабораторио хийдэг юм бол?. Нээлттэй эх бүхий Arduino платформ сургалтанд ашиглахад яг тохиромжтой санагдлаа.

Эвдэгдэшгүй нууцлал

2008-10-12T17:34:00.002+08:00

Европын хэсэг эрдэмтэд эвдэгдэшгүй нууцлал бүхий дамжуулах сувгийг туршлаа. Квант криптограф нь Гейзэнбэргийн тодорхойгүйн зарчим дээр тулгуурладаг учраас уламжлалт арга шиг дамжуулах сувгаар явах мэдээллийг заавал ямар нэг задлахад хэцүү алгоритмаар кодлож явуулах шаардлагагүй байдаг. Өөрөөр хэлбэл квант мэдээллийг тухайн мэдээлэлд өөрчлөлт оруулалгүйгээр хөндлөнгөөс ажиглах боломжгүй байдаг учраас квант мэдээлэл эсвэл ямар ч алдагдалгүй дамжуулагдана, эсвэл алдаатай болж хувирна гэсэн үг. Ингэхээр хөндлөнгөөс ажиглагч байлаа гэхэд мэдэгдэхгүйгээр мэдээлэлд хандах боломжгүй. Тухайн туршилтаар 200 км орчим стандарт шилэн кабэлиар хэдэн мянган гэрлийн фотоныг дамжуулан, түүгээрээ encryption key -гээ дамжуулж чадсан байна. Квант криптографын санаа анх 20 -иод жилийн өмнө бий болсон бөгөөд амьдралд хэрэгжиж байгаа нь энэ юм.